Welke vragen kun je stellen
Je stelt je vragen in gewone taal en je AI-assistent kiest zelf de juiste Finance MCP-tool om het antwoord op te halen. Je hoeft dus geen toolnamen te kennen en je hoeft de structuur van je administratie niet uit je hoofd te leren. Het helpt wel om te weten welke onderwerpen beschikbaar zijn, zodat je weet wat je redelijkerwijs kunt verwachten en hoe je je vraag het beste formuleert. We beginnen bewust met alleen lezen, zodat je cijfers nooit per ongeluk veranderen, en op dit moment bestaat er geen schrijfpad waarmee een vraag iets in je administratie zou kunnen wijzigen. Elk antwoord komt live uit je pakket op het moment dat je het stelt.
Finance MCP ontsluit je financiële administratie via een canoniek financieel datamodel met het Referentie Grootboekschema (RGS) als gemeenschappelijke taal. Daardoor kun je dezelfde vraag stellen, ongeacht hoe je rekeningschema is ingericht of welk boekhoudpakket je gebruikt. De onderwerpen die je hieronder vindt vallen uiteen in vijf vaste gebieden: grootboek en rapportages, facturen en openstaande posten, btw, bankrekeningen en saldi, en budgetten versus realisatie. Per onderwerp staat een rij met concrete voorbeeldvragen die je vrijwel letterlijk kunt overnemen.
De voorbeeldvragen hieronder zijn bedoeld om mee te beginnen. Je hoeft ze niet woordelijk te gebruiken: je AI-assistent begrijpt ook vrije formuleringen en kan op je antwoord doorvragen. Vervang namen als "Demo BV", periodes en bedragen door wat voor jouw situatie geldt.
Hoe het werkt in de praktijk
Je typt je vraag zoals je die aan een collega van de financiële administratie zou stellen. Je AI-assistent, dat is Claude, Copilot of ChatGPT, vertaalt die vraag naar een of meerdere uitvragen op je pakket, haalt de gegevens live op en zet ze voor je op een rij. Vraag je bijvoorbeeld om een saldibalans, dan kiest de assistent zelf de bijbehorende tool, vult de juiste periode in en geeft je het resultaat terug. Je ziet het eindantwoord, niet de techniek eronder.
- Je stelt je vraag in gewone taal in Claude, Copilot of ChatGPT.
- De assistent kiest zelf de juiste Finance MCP-tool en haalt de gegevens live op uit je administratie.
- Je krijgt een antwoord dat je vervolgens kunt aanscherpen door door te vragen.
Grootboek en rapportages
Dit is het hart van Finance MCP. Je vraagt naar het grootboekschema, naar de standaardrapportages en naar de mutaties achter de cijfers. Omdat het RGS als gemeenschappelijke taal dient, kun je rekeningen ook bij hun rubriek noemen, zoals personeelskosten of afschrijvingen, zonder dat je het exacte rekeningnummer hoeft te kennen.
Saldibalans
| Wat je wilt weten | Voorbeeldvraag |
|---|---|
| Saldibalans over een periode | "Geef de saldibalans van Demo BV over 2026 tot en met periode 6." |
| Saldibalans per peildatum | "Wat is de saldibalans per 30 juni 2026?" |
| Vergelijking met vorig jaar | "Zet de saldibalans van het eerste halfjaar naast dezelfde periode vorig jaar." |
Winst-en-verliesrekening
| Wat je wilt weten | Voorbeeldvraag |
|---|---|
| Resultaat over een periode | "Maak de winst-en-verliesrekening van Demo BV op tot en met periode 6 van 2026." |
| Omzet per kwartaal | "Vergelijk de omzet van het tweede kwartaal met het tweede kwartaal vorig jaar." |
| Kostensoort uitlichten | "Hoeveel personeelskosten hebben we dit jaar tot nu toe geboekt?" |
| Brutomarge benaderen | "Wat is de omzet minus de inkoopwaarde van de omzet over het eerste halfjaar?" |
Balans
| Wat je wilt weten | Voorbeeldvraag |
|---|---|
| Balans per datum | "Maak de balans van Demo BV op per 30 juni 2026." |
| Specifieke balanspost | "Hoe hoog staan de vorderingen op debiteuren op de balans per einde periode 6?" |
| Liquide middelen | "Wat staat er per 30 juni aan liquide middelen op de balans?" |
Mutaties per grootboekrekening
| Wat je wilt weten | Voorbeeldvraag |
|---|---|
| Mutaties op een rekening | "Laat alle mutaties op rekening 4400 van dit jaar zien." |
| Boekingen in een periode | "Welke boekingen raken de personeelskosten in periode 3?" |
| Memoriaalboekingen | "Toon de memoriaalboekingen van periode 3 van Demo BV." |
| Grootste posten op een rekening | "Wat zijn de tien grootste boekingen op de algemene kosten dit jaar?" |
Tip: noem altijd de periode
Rapportages zijn bijna altijd periodegebonden. Geef daarom aan over welke periode of peildatum je de vraag stelt, bijvoorbeeld "tot en met periode 6 van 2026" of "per 30 juni 2026". Zonder periode moet je AI-assistent een aanname doen, en die kan afwijken van wat jij bedoelt.
Facturen en openstaande posten
Naast de rapportages vraag je veel naar de openstaande posten: welke facturen staan nog open, hoe oud zijn ze en welke debiteuren of crediteuren springen eruit. Voor deze vragen is een ouderdomsanalyse vaak het handigst, want die deelt de openstaande bedragen in naar ouderdom zodat je in één oogopslag ziet waar de aandacht naartoe moet.
Openstaande facturen en ouderdom
| Wat je wilt weten | Voorbeeldvraag |
|---|---|
| Ouderdomsanalyse debiteuren | "Maak een ouderdomsanalyse van de openstaande debiteuren van Demo BV." |
| Ouderdomsanalyse crediteuren | "Geef de ouderdomsanalyse van de crediteuren per 30 juni 2026." |
| Facturen ouder dan X dagen | "Welke verkoopfacturen staan langer dan 60 dagen open?" |
| Grootste openstaande posten | "Wat zijn de tien grootste openstaande debiteurenposten?" |
| Openstaand per relatie | "Hoeveel staat er nog open bij Gamma BV en sinds wanneer?" |
| Totaal openstaand | "Wat is het totale openstaande debiteurensaldo van alle administraties samen?" |
Verkoop- en inkoopfacturen
| Wat je wilt weten | Voorbeeldvraag |
|---|---|
| Verkoopfacturen van een maand | "Toon de verkoopfacturen van april 2026 inclusief de regels." |
| Inkoopfacturen van een leverancier | "Welke inkoopfacturen van Gamma BV staan nog open?" |
| Factuur opzoeken | "Zoek factuur 2026-0421 op en geef de details." |
| Facturen boven een bedrag | "Welke verkoopfacturen boven 10.000 euro zijn dit kwartaal verstuurd?" |
Een ouderdomsanalyse rekent standaard naar vandaag, maar je kunt ook een peildatum meegeven met een formulering als "per 30 juni 2026". Zo sluit je analyse aan op de afsluiting van een periode.
Btw
Voor de btw vraag je naar de te betalen of terug te vorderen bedragen per periode, en naar de opbouw per rubriek. Je kunt zo de aangifte voorbereiden of een ingediende aangifte achteraf naast de administratie leggen.
| Wat je wilt weten | Voorbeeldvraag |
|---|---|
| Te betalen of terug te vorderen btw | "Hoeveel btw moeten we betalen of terugvragen over het tweede kwartaal van 2026?" |
| Btw per rubriek | "Geef het btw-overzicht van het tweede kwartaal uitgesplitst per rubriek." |
| Verlegde btw | "Hoeveel verlegde btw hebben we dit jaar geboekt?" |
| Btw per periode vergelijken | "Zet de af te dragen btw per kwartaal van dit jaar naast elkaar." |
| Btw op een tarief | "Hoeveel omzet is er dit kwartaal tegen het lage btw-tarief geboekt?" |
Bankrekeningen en saldi
Je vraagt naar de banksaldi per rekening en naar de stand op een bepaald moment. Zo zie je snel hoeveel liquide middelen er beschikbaar zijn, verdeeld over de rekeningen die je administratie kent.
| Wat je wilt weten | Voorbeeldvraag |
|---|---|
| Actueel saldo per rekening | "Wat is het actuele banksaldo per rekening van Demo BV?" |
| Totaal aan liquide middelen | "Hoeveel hebben we in totaal op de bank staan over alle rekeningen?" |
| Saldo per peildatum | "Wat was het banksaldo per 31 mei 2026?" |
| Saldi over administraties | "Zet de banksaldi van alle entiteiten naast elkaar." |
Budgetten versus realisatie
Tot slot zet je budgetten naast de werkelijke cijfers. Je vergelijkt een kostensoort of de omzet met het budget en ziet waar je voor of achter loopt. Houd er rekening mee dat niet elk pakket budgetten bijhoudt; ontbreken ze, dan meldt het antwoord dat eerlijk in plaats van een schatting te geven.
| Wat je wilt weten | Voorbeeldvraag |
|---|---|
| Kosten tegen budget | "Vergelijk de personeelskosten met het budget van dit jaar tot nu toe." |
| Omzet tegen budget | "Hoe verhoudt de omzet van het eerste halfjaar zich tot het budget?" |
| Afwijking per rubriek | "Welke kostenrubrieken wijken het meest af van het budget dit jaar?" |
| Budget per periode | "Zet budget en realisatie per periode naast elkaar voor de algemene kosten." |
Doorvragen op een antwoord
Je hoeft een vraag niet in één keer perfect te formuleren. Krijg je een overzicht terug, dan kun je daar gewoon op doorgaan met een vervolgvraag. Je AI-assistent onthoudt de context van het gesprek en haalt waar nodig opnieuw gegevens op. Zo werk je stap voor stap naar het antwoord dat je zoekt.
- "Splits dat overzicht uit per maand."
- "Laat alleen de posten boven de 5.000 euro zien."
- "Vergelijk dit met dezelfde periode vorig jaar."
- "Sorteer op het oudste openstaande bedrag bovenaan."
- "Geef bij de grootste afwijking de onderliggende boekingen."
Over meerdere administraties tegelijk
Vragen mogen over meerdere administraties tegelijk gaan, want je AI-assistent kan dezelfde vraag per administratie herhalen en de uitkomsten combineren. Een vraag als "Zet de personeelskosten van alle entiteiten naast elkaar" levert daardoor één overzicht op, waarbij het Referentie Grootboekschema als gemeenschappelijke taal fungeert wanneer de administraties verschillende rekeningschema's hanteren. Begin met een vraag als "Welke administraties kan ik bevragen?" als je niet zeker weet welke namen je precies kunt gebruiken.
Wanneer een pakket iets niet kan
De pakketten verschillen onderling in wat ze kunnen leveren, en Finance MCP verstopt die verschillen niet. Kent een pakket bijvoorbeeld geen budgetten, dan krijgt je AI-assistent een lege uitkomst met een duidelijke melding, zodat het antwoord eerlijk blijft in plaats van dat er iets bij wordt verzonnen. Diezelfde meldingen zie je ook wanneer journaalposten in een pakket gereconstrueerd moeten worden in plaats van rechtstreeks beschikbaar zijn. Exact Online is op dit moment live; de andere pakketten zijn in ontwikkeling. Welke onderwerpen een pakket dekt, vind je op de pakkettenpagina.
Tips voor goede vragen
Hoe duidelijker je vraag, hoe scherper het antwoord. Drie dingen helpen vrijwel altijd: noem de administratie, noem de periode en noem de eenheid. Daarmee voorkom je dat je AI-assistent moet gokken welke entiteit, welk tijdvak of welke maatstaf je bedoelt.
- Noem de administratie. Werk je met meerdere entiteiten, geef dan aan om welke het gaat, bijvoorbeeld "voor Demo BV" of "voor alle administraties samen".
- Noem de periode. Geef een tijdvak of peildatum mee, zoals "over het tweede kwartaal van 2026", "tot en met periode 6" of "per 30 juni 2026".
- Noem de eenheid. Maak duidelijk of je een bedrag, een aantal, een percentage of een vergelijking wilt, bijvoorbeeld "in euro's", "als percentage van de omzet" of "ten opzichte van vorig jaar".
- Wees specifiek over de vorm. Vraag gerust om een tabel, een top tien of een uitsplitsing per maand als dat je beter helpt.
Van vaag naar scherp
Een vraag als "Hoe staan we ervoor?" is lastig te beantwoorden, omdat de administratie, de periode en de maatstaf ontbreken. Scherper is: "Geef voor Demo BV de winst-en-verliesrekening tot en met periode 6 van 2026 en zet de omzet af tegen het budget." Die vraag bevat alle ingrediënten en levert in één keer een bruikbaar antwoord.
Onderwerpen in het kort
Ter naslag staan hieronder alle onderwerpen nog eens op een rij met een korte voorbeeldvraag per onderwerp.
| Onderwerp | Voorbeeldvragen |
|---|---|
| Administraties | "Welke administraties kan ik bevragen?" of "Geef per administratie de naam en de valuta." |
| Grootboek en RGS | "Toon het grootboekschema van Demo BV" of "Welke rekeningen vallen onder personeelskosten volgens RGS?" |
| Saldibalans, winst-en-verlies en balans | "Geef de saldibalans van 2026 tot en met periode 6", "Vergelijk de omzet van het tweede kwartaal met vorig jaar" of "Maak de balans per 30 juni op." |
| Mutaties en journaalposten | "Laat de memoriaalboekingen van periode 3 zien" of "Welke boekingen raken rekening 4400 dit jaar?" |
| Debiteuren en crediteuren | "Zoek de klantgegevens van Alfa BV" of "Welke leveranciers zijn dit jaar nieuw?" |
| Facturen | "Toon de verkoopfacturen van april inclusief regels" of "Welke inkoopfacturen van Gamma BV staan nog open?" |
| Openstaande posten | "Welke facturen staan langer dan 60 dagen open?" of "Maak een ouderdomsanalyse van de debiteuren per administratie." |
| Btw | "Geef het btw-overzicht van het tweede kwartaal" of "Hoeveel verlegde btw hebben we dit jaar geboekt?" |
| Bank en budgetten | "Wat is het actuele banksaldo per rekening?" of "Vergelijk de personeelskosten met het budget van dit jaar." |
Loopt een vraag vast? Kijk dan bij problemen oplossen.